История семьи

1976г. Город Волковыск. Бурак А.Н. и Бурака И.П.

Дети выросли - можно и фотографии посмотреть.

 

hist00

 

Семейное древо. Первая линия.

 

 

 

ds01

 

В 2011г в городе Волковыске на базе гимназии №2 был открыт музей

"Женщины - матери", где один из стендов посвящён нашей маме

Бурак А.Н. и семье. Адрес и телефон имеются на приглашении.

 

hist03  

 

 

 

 

hist04

 

hist05

 

 

СЯМ’Я БУРАК З ГМІНЫ ГРОДЗІСК ЛУЧЫЦЬ
ЗАХОДНЮЮ І РАСІЙСКУЮ ЦЫВІЛІЗАЦЫІ


    У лістападзе 2011 года мы – Алена, я і Пётр, пазнаёміліся з войтам гміны Гродзіск панам Антоніем Тыміньскім. У снежні 2012 года айцец Мікалай Аўсенюк прыязджаў з Польшчы ў Брэст. Ён прывёз мне прывітанне ад пана  Тыміньскага. Разам з гэтым пан войт даслаў мне просьбу напісаць колькі слоў аб нашай сям’і, бо ён мае цікавасць да гісторыі свайго краю, яго жыхароў і ўраджэнцаў. Я з удзячнасцю прыняў гэтую просьбу і пачаў пісаць у сакавіку 2013 года, тым больш, што не так даўно перад гэтым -- у жніўні 2012 года, я склаў радаводнае дрэва нашай сям’і Бурак: бацька Іосіф, маці Ганна, сямёра дзяцей – Юрый, Марыя, Уладзімір, Мечыслаў, Алена, Ніна і Пётр (гл. наш сайт: www.burak.by). Аднак жыццёвыя клопаты прыпынілі гэтае пісанне. Цяпер жа, пасля чарговага наведвання Польшчы ў пачатку лістапада 2013 года і візіта да пана войта, я ўзнаўляю гэтае выкладанне з улікам вычытанага ў запрэзентаванай мне панам Тыміньскім, разам з іншымі гасцінцамі, грунтоўнай, зробленай пад яго патранатам, кнізе аб гміне Гродзіскей -- Tomasz Jaszczolt /Gmina Grodzisk: k. Siemiatycz /Dzieje ziemi i mieszkancоw/ Grodzisk, 2012

 

ПАДЛЯШСКІ СТЫК


    Карані нашай сям’і прараслі ў вёсцы Семёны, адкуль родам наша маці. Бацька родам з вёскі Макаркі. Зараз гэта Польшча -- гміна Гродзіск Семятыцкага павета Падляскага ваяводства (Беласток). Гістарычная назва гэтага краю -- Падляшша. Яна ўзнікла ў тыя часы (ХІІІ-XІV ст.ст.), калі гэты край разам з іншымі – Руссю, Жамойццю, Палессем, Валынню, Кіеўшчынай і Падоллем, гуртаваўся вакол Літвы і ўваходзіў у склад Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага (ВКЛ). Падляшша -- гэта значыць край “пад Ляхамі”, край “убок Ляхаў”, край, які ляжыць каля граніц зямель польскіх.
    Падляшскае ваяводства было ў складзе ВКЛ да 1569 года,  калі пад час утварэння Рэчы Паспалітай -- канфедэрацыі Каралеўства Польскага і ВКЛ, яно было ўлучана ў склад Каралеўства Польскага. Ад гэтых часоў Падляшша паланізуецца і мае агульны з Польшчай гістарычны лёс -- войны, падзелы, каланізацыі, акупацыі, “вызваленні”. У дадатак гэты лёс абцяжарываўся паложаннасцю краю на вялікай дарозе з Захаду на Ўсход, на цывілізацыйнай мяжы паміж Захадам і Ўсходам. Гэтыя землі Падляшша, разам з землямі Заходняй Беларусі, знаходзіліся ў цэнтры асноўных крывавых сутыкненняў еўрапейскіх народаў у XVI-XX стагоддзях. Перажыўшыя ўсё гэта нашчадкі палякаў, літвінаў і русінаў лічаць сябе хто палякам, хто беларусам. Адныя ходзяць да каталіцкага касцёла, другія -- у аўтакефальную (незалежную ад Масквы) праваслаўную царкву. Аднак жывуць яны, як я заўважыў, у згодзе. Пры гэтым паміж імі вельмі блізкай можа аказацца кроўная ідэнтычнасць (тоеснасць). Як, напрыклад, у нашай сям’і.
    Бацькі нашы сталіся беларусамі, хадзілі ў царкву, што ў Чарнай Царкеўнай і тут жа ў 1933 годзе бралі шлюб. Тут жа на праваслаўных могілках пахаваны нашыя па матчынай лініі дзед і бабка Мікалай і Соф’я Васільчук. А наша бліжэйшая кроўная радня -- Блашчукі і Тымасякі, сталіся палякамі. Маці Антаніны Блашчук і Станіслава Тымасяка -- нашая цётка Устына, што родная сястра нашай маці Ганны, пабралася шлюбам з палякам Антоніем Тымасякам, хадзіла да касцёла і сталася полькай. Яна пахавана на каталіцкіх могілках у Гродзіску. Аднак магілы сваіх праваслаўных бацькоў даглядала і пакінула дагледжанымі і да памяці нашчадкаў далучанымі. Таму ў нас ёсць магчымасць наведаць іх, ушанаваць памяць дзеда і бабкі і памаліцца аб упакаенні іх душаў. Мы ўдзячны за гэта і цётцы Устыне і дачцы яе, а нашай стрыечнай сястры, Антаніне.
    І зараз, калі едзеш на аўто па тых краях, дык праваслаўных могілак і цэркваў, ці не больш сустрэнеш, чым каталіцкіх. Аднак, па тым, што я бачу там, ухіл краю ў польскі бок, лічу, пайшоў яму на карысць.

 

ПОЛЬСКІ ПАСЕЎ


    Наша сям’я Бурак узнікла 26 лістапада 1933 года, калі наша маці Ганна з роду Васільчук пабралася шлюбам з нашым бацькам Іосіфам (Юзэфам) Бураком. Аб гэтым у нас ёсць Odpis skrоcony aktu mal?enstwa (№22/1933, Гродзіск), які вырабіў з Польшчы наш бацька ў 1972 годзе. Гэты дакумент стаўся, разам з бацькоўскімі ўспамінамі і сямейнымі паданнямі, асновай росшукаў нашага сямейнага радаводу і выяўлення гісторыі і геаграфіі нашай сям’і.
    Бацька нашай маці -- наш дзед Мікалай Васільчук, быў праваслаўнага веравызнання, быў чалавекам асвечаным -- меў 10 класаў адукацыі, чытаў Біблію, трымаў краму. Быў гаспадаром -- меў 12 гектараў зямлі, коні, каровы, свінні. Быў культурным чалавекам, прыстойных паводзін, глядзеў уперад. Меў жыццёвую адвагу сваё ўласнае меркаванне не хаваць. За гэта, яшчэ да шлюбу з нашай бабкай Соф’яй, пакаштаваў Сібіры. Любіў і паважаў людзей, і яго любілі і паважалі, асабліва моладзь. Збіраў іх вакол сябе, разважаў аб жыцці. Калі вымаўляў ім, дык строга, але спакойна, і дзеці яго слышалі. Быў ён роста высокага, вясёлага хумору, на двары мог чыхнуць так, што чуваць было навокал. Сябе даглядаў -- зубы чысціў соллю. Ён добра запомніўся маці, бо гэта яна нам аб ім расказала. Памёр ён 16.05.1931 года па 69 гадах жыцця. Аб гэтым мы даведалісь у 2011 годзе, калі праз дапамогу бацюшкі Мікалая Аўсенюка і войта пана Тыміньскага адшукалі ў архівах гміны адпаведны запіс у царкоўнай кнізе.
    Бацька дзеда Мікалая -- Юзэф, быў ганчаром. Нам маці гэта казала. Яшчэ яна памятала, што ў іх быў ганчарны круг, было за агародам мноства гліняных чарапкоў. Бачыла іх і наша сястра Марыя (1938 г.н.). Маці аднак дзеда за работай не бачыла, а імя яго называла -- Юзэф. Хаця ад яе я чуў таксама, што суседзі быццам-бы звярталіся да яго Кастанчук. Магчыма Канстанты было імя бацькі дзеда Юзэфа. Гэтае імя Канстанты Васільчук я знайшоў у згаданай раней кнізе Tomaszа Jaszczoltа на с.323, дзе яно ўпамінаецца пад 1845 годам разам з імёнамі другіх гаспадароў -- Шымона Блашчука, Матэўша Васільчука, Войцеха Оклоты, Томаша Мірончука, Эльяша Мірончука, чые прозвішчы мы чулі ў размовах нашых бацькоў.
    Наша бабка па матчынай лініі Соф’я -- другая жонка Мікалая Васільчука, была з роду Канюка. Яе бацькі -- Канюка Ісідор і Марыя (Дымінюк), гэта нашыя прадзед і прабабка па матчынай жаночай лініі. Соф’я займалася хатняй гаспадаркай. Многа працавала і была майстар на ўсе рукі. Была мудрай, мела філасоўскі розум, добра размаўляла па-польску. Мова яе, думаю, была багатай, бо наша маці, калі размаўляла, а размаўляла яна з намі па-польску, дык ужывала многа прыказак і прымавак, такіх як, напрыклад:
• хто рано встае--тэму Пан Буг дае;
• кажды свенты ма своё выкрэнты;
• чыя коса перша--тэго лонка шэрша;
• чловек пляную, а Пан Буг керуе;
• дай нам дзісь хлеба нашэго;
• зналязл дзяд торбэ не скакал--згубіл не плакал;
• не смейсе дзядку з чужэго выпадку, бо і твуй на носе;
• до поры до часу збан водэ носі;
• коза з воза--коню льжэй;
• хто обецуе не ноцоваць не еднэй ноцы, тэн бэндзе ноцоваць тршы;
• кому граё--нех се крэнці, а мне Юзік на паменьці;
• дай кужэ гжэндэ--кшычы выжэй бэндэ;
• нема ніць тэго злэго, жэ бы не вышло на добрэ;
• хоця ж і ззаду, абы в тэм стаду;
• седзець в халупе, то жыце глупе;
• робота чловека не збогаці, а згорбаці;
• кшыво-просто, абы остро;
• попадл мендзы вроны, тшэба гракаць як і оні;
• крутко -- вэнзловато;
• цо глова, то і розум і г.д.
    Бабка Соф’я мела рашучы характар, бо паводзін яна была незалежных--магла з дому адлучыцца на нейкі час па сваёй задуме. Яна і дачку сваю Ганну, калі ёй было 12 год, выправіла і самастойна адвезла на фурманцы ў Карыціна вучыцца на краўцову, бо лічыла, што няма чаго ёй гібець на гаспадарцы. А потым, у 1944 годзе, адмаўляла яе ехаць у перасяленцы ў Расію, калі “бальшэвікі”, што былі ў іх на пастою, падбілі да перасялення нашага бацьку абяцанкамі райскага жыцця ў Саветах. А галоўнае, яна мела жыццёвую адвагу выйсці замуж за Мікалая, які быў старэйшы за яе амаль на 20 год. І прыказку -- дзяўчына ёсць глупа овца, калі пайшла  за ўдоўца -- яна ведала. Аднак жыццё даказала яе правату. Дзяцей у Мікалая і Соф’і было чацвёра -- Устына (1910 г.н.), Ганна (1911 г.н.), Марыя і Яўгеніюш. Марыя і Яўгеніюш памерлі ў маладыя гады. Бабка Соф’я памерла 12.10.1953 года па 72 гадах жыцця. Дзед Мікалай і бабка Соф’я, разам з імі і дачка іх Марыя, пахаваны на могілках вёскі Чарна Царкеўна. У апошнія гады мы па магчымасці наведваем іх магілы і штодзень молімся аб упакаенні іх душаў.
    Бабка Соф’я была з мнагадзетнай сям’і -- 10 дзяцей было ў Ісідора і Марыі. Наша стрыечная цётка Люба, з якой мы цудам сустрэліся ў царкве ў Чарнай Царкеўнай у наш прыезд 06.11.2011 года -- гэта дачка яе брата Паўла Канюкі. У бабкі Соф’і была таксама сястра Марыя, сын якой Владэк Канюка--стрыечны брат нашай маці Ганны (наш стрыечны дзядзька), неаднаразова яшчэ за апошнімі Саветамі прыязджаў да нас і ў Ваўкавыск, і ў Мінск, і ў Маскве Пятра адведаў.
    Устына была ў шлюбе за Тымасякам Антоніем. Сям’я ў іх была каталіцкага веравызнання. У іх трое дзяцей -- Антаніна (1942 г.н.) і два сына--Юзэф (1936 г.н.) і Станіслаў (1933г.н.). Аб Юзэфу мне невядома. Сям’я Станіслава жыве зараз на былым падворку Васільчукаў. У Станіслава дзве дачкі -- Люцына і Эльжбета. Станіслаў пахаваны разам з жонкай на каталіцкіх могілках у Гродзіску, побач з магілай бацькоў -- Антонія і Устыны.
    Да Антаніны ў нас даўняе ўдзячнае стаўленне. Антаніна падтрымала сваю маці ў яе ініцыятыве па ўзнаўленню роднасных адносін з намі ў навейшыя часы. Яны першыя прыехалі да нас у Ваўкавыск дзесці ў 1975 годзе, і потым неаднаразова наведвалі нас разам і паасобку, як за Саветамі, так і пазней. Наша маці таксама ў 1978 годзе наведала, разам з Аленай і ўнукам Раманам, родныя мясціны і сям’ю Блашчукаў.
    У Антаніны і Станіслава Блашчукаў трое дзяцей -- Яцэк (1973), Здзіслава (1967) і Барбара (1963). У Яцэка з Ганнай трое дзяцей--Дамян, Дамяніка і Агата. У Здзіславы -- сын Мілаш, жывуць у Беластоку. У Барбары чацвёра дзяцей -- Лукаш, Устына, Камель, Радэк. Барбара жыве ў Алендах, а сыны са сваімі сем’ямі ў апошні час уладкаваліся ў Бельгіі, а Устына ў Беластоку.
    Яцэк вядзе гаспадарку -- больш за 33 гектары зямлі, малочная ферма (20 кароў). Даглядае яшчэ і гаспадарку бацькоў жонкі Ганны. У дадатак, і ў Яцэка, і ў Ганны ёсць яшчэ работа і па-за домам. Аднак спраўляюцца, жывуць дружна і на жыццё не скардзяцца, бо правяць па сваёй волі і на свой розум. І да нас ставяцца дабразычліва. Прымаюць нас заўсёды гасцінна і з радасцю. Таму, хоць усе мы розныя, а адчуваем сябе ў іх сям’і камфортна, бо кожнаму ёсць свая ўвага і мы таксама маем сваю цікавасць да іх жыцця. У нас ёсць аб чым паразмаўляць, у нас ёсць узаемаразуменне, і ніхто нікуды не спяшаецца.
    Што тычыцца бацькавай лініі, дык родная маці нашага бацькі Іосіфа Бурака -- наша кроўная бабка па бацькавай лініі Надзея Чаламей ( 1890 г.н.), сама з Наройкаў. Яе бацька --Леон Чаламей. Яна маладой дзяўчынкай была працаўнічкай у айца Якуба Ілюлькевіча -- настаяцеля царквы Касмы і Даміана, што ў Наройках. Сын яго, імя якога нам невядома, быў на вакацыях -- прыехаў з кадэтаў. Ён і стаў, па сямейных паданнях, бацькам нашага бацькі Іосіфа. Неўзабаве ён з’ехаў, і Надзея падалася за ім. Сына свайго яна аддала ў сям’ю сваёй сястры Соф’і, што была ў шлюбе за Пятром Бураком у Макарках. Бабка Надзея наведвала нашу сям’ю ў Саратаве (1944-46гг.). Гасціла не доўга. Потым у сямідзесятыя гады яе ў Іркуцку наведаў наш брат Юрый. Імя нашага дзеда яна так нам і не сказала. Калі яна памерла і дзе яна пахавана, мы не ведаем.
    Сям’я Соф’і і Пятра Бурака прыняла Іосіфа як роднага. Дзеці -- Іосіф (1906), Наталля (1903) і Марыя (1901) -- пранеслі роднасную любоў адзін да аднаго праз усё жыццё. І нам гэта вядома. У 1914-1922гг. сям’я была ў эвакуацыі ў Расіі, у Казані. Там дзеці вучыліся ў рускай гімназіі. З эвакуацыі вярнуліся назад у Макаркі. Бацька Пётр вёў гаспадарку, цеслярыў. Іосіф яму дапамагаў, пакуль не пайшоў служыць у войска ў 1925 годзе. Названая маці Іосіфа Соф’я памерла 28.05.1943г. пасля 73 год жыцця. Пахавана яна, як і Пётр Бурак, па нашых звестках, на праваслаўных могілках у Гродзіску. Іх магілы мы пакуль-што не знайшлі. Владэк Хомяк, сын Марыі, якому на гэты наш прыезд (02.11.2013) было 86 гадоў, не змог нам дапамагчы. Яго маці, а наша стрыечная цётка Марыя, пахавана ў Семятычах.
    Другая наша стрыечная цётка Наталля была ў шлюбе за Вальчуком Янам, што таксама з Макарак. Ёсць фота, на якім наш бацька Іосіф, Наталля, Ян і сяброўка Іосіфа сфатаграфаваны ў пачатку 30-х гадоў мінулага стагоддзя. Цікава ўбачыць як шляхетна выглядалі нашыя бацькі ў тыя гады. Якую добрую фотку былі здольныя і мелі магчымасць зрабіць. З сям’ёй Вальчукоў наша сям’я падтрымлівала роднасныя кантакты -- дапамаглі ім з данбаскіх шахтаў выбрацца пасля вайны, падтрымлівалі іх у Ваўкавыскі перыяд, калі яны жылі ў Мсцібаве, і потым кантактаў не гублялі.
     У Вальчукаў было трое дзяцей -- старэйшы Ян (1932-1997), Марыя (1934-2011) і Уладзімір (1943). Зараз сям’я Уладзіміра жыве ў Гродне, Марыі -- у Ваўкавыску, Яна -- у Навагрудскім раёне, вёска Шчорсы.

 

БАЦЬКА ІОСІФ


    Наш бацька Іосіф Пятровіч Бурак выхоўваўся ў сям’і сваёй цёткі Соф’і, якая была сястрой яго маці Надзеі. Сям’я жыла ў Макарках. У 1914-1922 гадах сям’я была ў эвакуацыі ў Казані. Тут Іосіф скончыў 8 класаў гімназіі. Учыўся па руску. Быў актывістам, камсамольцам. Быў гатовы пайсці ў камісарскую школу, аднак сям’я ўжо вырабіла дакументы для вяртання ў Польшчу і сястра Наталля настаяла, каб ён ехаў з сям’ёй, чым , думаю, і выратавала яго. У 1925-29гг. служыў у польскім войску. Ад тых часоў у нас захавалася фота маладога жаўнера, якое з цягам часу робіцца ўсё цікавейшым. У 1930-33гг. Іосіф вучыўся ў будаўнічай школе ў Яраслаў’і. Вучыўся па-польску.За вучобу трэба было плаціць. Плацілі бацькі, дапамагала будучая жонка Ганна. Звяртаўся нават за дапамогай да графа Патоцкага, які ў гэтыя гады жыў у маёнтку ў Семёнах. І той дапамог.
    У 1933 годзе Іосіф пабраўся шлюбам з Ганнай Васільчук. Спачатку жылі ў Семёнах на адбудаваным Іосіфам пасля пажару падворку Васільчукаў, а потым -- у Бельску. Пад час першых Саветаў у 1939-41гг. бацька служыў па будаўніцтву і камунальнай гаспадарцы. Пад час вайны ў 1941-44гг. сям’я жыла ў Семёнах. Пакаштавалі нямецкага парадку, савецкіх партызанаў, польскіх нацыяналістаў, тутэйшых збройных, яўрэйскіх здабытчыкаў.
    У 1944 годзе запісаліся у перасяленцы ў Брэст, бо хадзілі чуткі, што дзесьці тут будзе граніца. Гэта быў усвядомлены выбар бацькі. Ён быў прарасійскіх поглядаў, праваслаўнай веры, савецкая дэмагогія яшчэ туманіла яму розум. Аднак прывезлі іх дзесьці ў Саратаўскую вобласць. Бацькі хутка разабраліся з тамашнім ладам жыцця, які ім быў не да спадобы. І ў 1946 годзе сям’я выправілася назад у Заходнюю Беларусь. Бацьку здавалася, што тут ім будзе лягчэй уладкавацца жыць. У 1948 годзе праз Шылавічы і Вішневічы дабраліся да Ваўкавыску. Тут сям’я пражыла да 1987 года, да дня, калі вырашана было перавезці сям’ю ў Брэст, каб там пахаваць бацьку, які ўжо быў цяжка хворы. І ўжо настаў час даглядаць маці.
    Бацьку памятаю строгім, справядлівым, акуратным. Выпісваў і чытаў газеты, казаў і пісаў граматна па-руску і па-польску. Мог сказаць з гумарам. Вучыў нас як трэба пісьмо ў канверт палажыць. Мы, дзеці, яго любілі і хацелі быць падобнымі да яго. Жыў ён сумленна і нас вучыў не шукаць выгады за чужы кошт. Працаваў па будаўніцтву, па камунальнай гаспадарцы і сам мог будаваць. Быў вядомым у Ваўкавыску спецыялістам -- яго будаўнічыя сметы прымаў банк, яго запрашалі на будаўнічыя экспертызы, а работнікаў ён мог заставіць зрабіць як належыць. Я гэта бачыў не адзін раз. Начальства і саслужыўцы ставіліся да яго з павагай. Мы гэта адчувалі, калі даводзілася бываць у яго на службе.
    Бацька меў адвагу жыць на свой розум у тыя складаныя часы, калі іншадумства было за злачынства. Хоць і быў службоўцам, аднак хадзіў рэгулярна ў царкву, слухаў радыё “Голас Амерыкі” (дарэчы па-польску), крытычна ставіўся да існага парадку і не ўхваляў яго. Трымаў карову, калі Хрушчоў у 1961 годзе забараніў трымаць кароў жыхарам у горадзе.
    Ведаў гісторыю, ведаў змест Евангелля, цікавіўся палітыкай, быў чалавекам цывілізацыйна дасведчаным на той час. Ад яго я ўпершыню, яшчэ ў школьныя гады, пачуў пра гістарычнасць асобы Хрыста, пра Катынскае злачынства, пра дзяржаўна-палітычны бандытызм бальшавікоў, пра той пачатак вайны і партызанку, што толькі зараз пачынаюць даходзіць да нас, пра марнасць савецкай сістэмы. Аднак нам пра гэта не назаляў.
    Бацька многа ўвагі ўдзяляў, як я зараз разумею, сям’і і нашаму выхаванню. Хадзіў на бацькоўскія сходы, правяраў нашыя дзённікі, цікавіўся, што ў школе мы вывучаем. Вітаў нашу актыўнасць, з павагай ставіўся да нашых сяброў і настаўнікаў. У школе мы вучыліся добра і бацьку гэта радавала, хаця яму і даводзілася трымаць нас у строгасці. У царкву мы хадзілі ў малодшых класах, а потым нам не дакучалі. Дома ў нас святкавалі і Каляды, і Пасху, і ёлку кожны год ставілі, што прыносіў з работы бацька, а потым я з лесу. І гірлянда з лямпачак, адна на ўсю акругу, была ў нас з клопату бацькі.
    Бацька вёў хатнюю гаспадарку -- карова, свіння, куры, агарод, бульба ў полі, дровы, сена, капусты купіць. Нас прылучалі да гаспадаркі і мы, дзякуй гэтаму ведаем, як буракі растуць, як печку паліць, калі дроў няма, як карову пасці, калі пашы няма, і як зімой яе трымаць, калі сена няма, і ведаем, як бялізну мыць, калі вады ў хаце няма. Ведаем -- як рукі і шыю мыць трэба.
    На работу бацька хадзіў у чыстай, напрасаванай маці кашулі. Гальштук-абавязкова. Капялюш, боты начышчаныя. Я выглядаю, калі будзе ісці аўтобус, каб папярэдзіць бацьку. Маці праводзіць на работу -- на стале гарбата на чыстай сурвэтцы, на развітанне -- пацалунак.  Паважлівае стаўленне маці да бацькі і бацькі да маці было ў аснове нашага сямейнага ладу. Я думаю, усё гэта ішло ад польскай культуры, ад тых 1930-40гг., калі бацькі нашы выпрацоўвалі свае каштоўнасныя арыенціры ў жыцці. У бацькоў былі , канешне, спрэчкі. Аднак ніколі не было ругані, абражання, папрокаў. Бацька трымаў сябе заўсёды вельмі прыстойна, і быў для нас да канца жыцця аўтарытэтам.
    Я ніколі не бачыў бацьку выпіўшым, хаця што выпіць у нас у доме вадзілася. Я ніколі не чуў ад яго сорамнага слова, хаця б ён і быў у абурэнні. Тэмпераменту ён быў, думаю, сангвіністычнага. Дзяцей у сям’і не абражалі, не прыніжалі, да іх просьбаў адносіліся з увагай. Бацька патрабаваў трымацца хатняга парадку, ведаць рэжым дня. Бацька вучыў нас ставіцца адзін да аднаго ветліва і з любоў’ю, вучыў саступаць адзін аднаму. Вучыў нас, як трэба прасіць прабачэння. І сам нас любіў і хацеў, каб мы выраслі прыстойнымі людзьмі, жылі сумленна і на свой розум і па сваёй волі. Таму прымаў наша імкненне вучыцца, мець сваё меркаванне і жыць самастойна. І дапамагаў нам у гэтым. Пад час вучобы ў інстытутах нам бацькі прысылалі і грошы, і пасылкі. Памятаю ў 70-м годзе, калі мы з Пятром вучыліся ў Маскве ў Баўманскай вучэльні, а Алена з Нінай у Мінску, бацька прысылаў нам з Пятром па 50 рублёў кожнаму. Гэта ў дадатак да нашай стыпендыі, якая таксама рублёў 50 была. Сярэдняя зарплата ў месяц тады была прыкладна 100 рублёў.
    Мы ўсе сямёра дзяцей скончылі вышэйшыя вучэльні, параз’ехаліся з дому, завялі свае сем’і, уладкаваліся на дзяржаўныя работы. Бацька паспеў парадавацца плёну сваіх жыццёвых высілкаў, вынікам свайго разумення каштоўнасцяў жыцця і да нас удзячна звяртаўся, калі збіраліся мы і на 70 год бацьку ў 1976 годзе, і на 50 год шлюбу ў 1983 годзе. Наш бацька пражыў жыццё годна, працаваў на будучыню. Таму ёсць каму сёння штодзень з удзячнасццю маліцца за ўпакой яго душы.

 

МАЦІ ГАННА
Унучцы Юліі прысвячаю


    Бог стварыў чалавека здольным да жыцця і дараваў яго вольным быць. Аднак чалавеку не дадзена ведаць наперад аб сабе  і аб сэнсе свайго жыцця. І толькі плод яго жыццестваральных высілкаў можа паказаць аб правільнасці яго штодзённага жыццёвага выбару і аб меры і сутнасці яго жыццёвай сілы.
    Наша маці пражыла сто гадоў і памяць аб сабе пакінула жыцценатхняльную, бо мела яна вялікую жыццёвую сілу. Па-першае, маці была адухоўленай натурай. Яна магла любіць. Праз любоў яна чуйна ўлоўлівала змены рэчаіснасці і адпаведна ім удакладняла сваё светабачанне і актуалізавала свае прыярытэты. І любоў яе была канкрэтнай. Спачатку яна любіла нашага бацьку -- шчыра, ад душы, бо ён быў яе жыццём. Потым яна любіла нас -- дзяцей. І любіла нас не таму, што мы такія здольныя, зграбныя, мондрыя, а таму, што мы -- яе жыццё. Яна любіла ўнукаў, чацвёра з якіх яна выгадавала як сваіх дзяцей, бо яны былі працягам яе жыцця. Яна любіла людзей, што былі ў яе жыцці, а потым яна любіла проста ход быцця, бо гэта было яе жыццём. А як трэба было любіць жыццё, каб пражыць 20 год, хоць бы і ў сям’і дачкі, у цярпенні да паводзін і заўваг моладзі, не дакучаць іншым, а стаць другам і для ўнука Славы, і для зяця Аляксандра, і радавацца жыццю?
    Па-другое, маці магла мысліць. Мысліць – гэта значыць выпрацоўваць уласнае разуменне жыцця. І мысленне яе было рэфлексіўным. Гэта значыць, што яе ўласнае разуменне жыцця і яе рух па жыццю былі ўзаемазалежнымі. Таму і магла вылучаць галоўнае на гэты час і ў гэтай сітуацыі.
    Па-трэцяе, маці мела адважны характар. Яна мела адвагу браць сваё і абараняць сваё. Яна змагла бацьку нашага прывабіць і ўтрымаць у сям’і і выратаваць яго, бо і бацька быў натурай няпростай і часы былі не тое, каб складаныя, а бязлітасныя. Яна ж бацьку ў немца адабрала ў першыя дні вайны, калі той пайшоў шукаць праўду, калі чарговы жаўнер узяў ужо трэцяе вядро і не нясе. І з партызанамі рознага колеру знаходзіла яна паразуменне. І за бацькам яна паехала ў Расію, хоць яе і адгаворвалі ад гэтага і не без падстаў. І сама яна знайшла і заняла дом у Ваўкавыску, калі сям’я апынулася на вуліцы, і ў якім мы пражылі потым увесь ваўкавыскі перыяд -- 40 гадоў. І кожны дзень вырашала задачу, чым сёння дзяцей пакарміць, калі ў хаце -- ні цыбулькі, ні в цо вкроіць. Яна мела адвагу несці свой крыж жанчыны-маці.
    Маці не баялася ўласнае разуменне сітуацыі правесці ў жыццё. Маці ведала, што і як сказаць дырэктару школы, да якога яна прыйшла. Ведала як прыняць і чым пачаставаць бацюшку, што прыйшоў асвяціць хату. Ведала, чым падаць жабраку, што зайшоў у хату пагрэцца, і як справіцца з падпітым некім і выправадзіць яго з хаты, і як падзякаваць паштальёнцы, што прынесла перавод. І з нашымі школьнымі сябрамі яна была ў дружбе, і з прафесурай яна спраўлялася, калі ў старэйшыя нашы гады наведываліся да нас нашыя калегі. Упраўлялася, бо бачыла ў кожным перш за ўсё чалавека і мела адвагу паважаць чалавека, і не саромелася быць удзячнай.
    Для сябе асабіста, у якасці жыццёвага ўрока ад маці, я вывеў тры імператывы мудрага жыцця:
    Па-першае, імкненне жыць доўга з’яўляецца маральным і больш таго, гэта наш гуманістычны абавязак перад Богам, перад бацькамі, перад дзецьмі, перад самімі сабой.
    Па-другое, імкненне да пакорлівасці, да ўтаймавання сваёй гардыні з’яўляецца пахвальным -- гэта твая праца табе ж на карысць і на радасць тым, хто цябе любіць.
    Па-трэцяе, уменне жыць у сваю сілу, цаніць тое, што ў цябе ёсць і не хацець таго, чаго табе не можа быць дадзена -- гэта табе неабходна,  каб  жыць у саўладзі душы і розуму, каб мець спакойнае сумленне,  што ёсць аснова твайго шчасця.
    А матчына разуменне жыцця было прагрэсіўным, бо плён яе жыццёвых высілкаў -- наша вялікая сям’я, адпавядае сучаснаму цывілізацыйнаму трэнду -- збліжэнню людзей рознага цывілізацыйнага кшталту. Я, думаю, маці гэта бы радавала. У ёй усе людзі былі роўнымі, а дзеці -- любянымі. Дзякуй за падараванае нам жыццё.
    І не здарма ў Ваўкавыску ў школьным музеі жанчыны-маці ёсць стэнд, які прысвечаны нашай маці. Тыя, хто датычныя да стварэння экспазіцыі --педагогі Боцька Аляксандр Уладзіміравіч, Недвецкая Ніна Антонаўна, Федарэнкава Тамара Васільеўна, дэпутат Новасяд Тамара Іванаўна, работнік выканкама Вараніца Святлана Уладзіміраўна, не абыякавыя сведкі ў жыцці, а творцы рэчаіснасці, здольныя пераўтвараць уласнае разуменне жыцця ў справу. А роднасць душ, сугучнасць каштоўнасных прыярытэтаў і падабентсва жыццёвых арыенціраў вызначылі прыцягненне іх увагі да асобы нашай маці. Праз яе прыклад яны хочуць перадаць сваё светаразуменне моладзі. Дапамагай ім Бог!
    P.S. Што да прысвячэння ўнучцы Юліі, дык справа была так. Як раз 25 снежня  2013 года ў нас былі Юля і Матвей, каб пахваліцца дзеду пра сваю вучобу -- чвэрць жа скончылася. Юля зайшла да мяне пацікавіцца, што я тут раблю. А я, як раз,скончыў пісаць гэты раздзел пра маці Ганну. Кажу --паслухай, што я тут напісаў пра тваю прабабушку Ганну. Хто піша, той ведае, як знайсці цікаўнага на тое пісанне. Яна была ўжо не першая, да каго я звяртаўся. Першая -- хто адгукнуўся. Яна ўважліва мяне слухала. І не пыталася колькі лістоў яшчэ? А тэкст -- не просты. Я глянуў на яе -- як рэагуе? І быў здзіўлены яе засяроджанасцю. Аблічча, выраз твару, постаць нагадалі мне кропля ў кроплю нашу маці, калі аднойчы я папрасіў яе паслухаць, як я вывучыў верш па-нямецку: ”Кляйнэ вайсэ фрідэнс таўбэ…” -- тыя ж спагадлівасць, узнёсласць, натхнёнасць запатрабаванасцю. Я і раней заўважаў у Юліных рухах, інтанацыях, міміцы “дрыг” нашай маці. Аднак сама ўразіла яна мяне ў канцы. Я яе не аб чым не пытаўся, а яна кажа -- Ведаеш дзед, я думала, што ў нас у Беларусі ёсць толькі два волата -- Янка Купала і Якуб Колас. А аказываецца іх тры. Трэба табе толькі псеўданім прыдумаць. От так і наша маці, можа, і не змагла бы.
    Канешне, мне зараз жа прыгадалася матчына прымаўка -- О! Глувка -- як макувка! І я пацалаваў яе.

 

ПРОЙДЗЕНЫ ШЛЯХ


    Жыццябег нашай сям’і я падзяліў бы на чатыры перыяды. Першы --польска-расійскі. Гэта гады 1933-1946. Другі перыяд -- Ваўкавыскі, 1946-1987гг. Трэці перыяд -- Берасцейскі, 1987-2012гг. Чацвёрты перыяд --планетарны, сучаснасць ад 2013 года. У польска-расійскі перыяд сям’я жыла ў Семёнах, Бельску, зноў у Семёнах, дзесьці каля Саратава. Перажылі польскія часы, першыя Саветы, немцаў, польска-каталіцкі нацыяналізм, расійскае перасяленне. Тады нарадзіліся Юрый (1935), Марыя (1938), Уладзімір (1942).
    Ваўкавыскі перыяд. Сям’я вяртаецца з перасялення з Саратава ў заходнюю Беларусь. Гэта, думаю, быў усвядомлены выбар бацькі. Ехаць у Польшчу ён не хацеў. Восенню 1946 прыехалі ў в. Шылавічы да сваякоў па матчынай лініі, што ад першага шлюбу дзеда Мікалая. Я заўважаў, што маці заўсёды дабразычліва ставілася да Зосі з Шылавічаў, сваёй пляменніцы, што была дачкой яе зводнай сястры Соф’і. І я не аднойчы бываў у Шылавічах, ці то на канікулах, ці то па вішні ездзілі з малодшымі нашымі. Тады я не надаваў увагі таму, што гэта мая радзіма, што я нарадзіўся тут у Шылавічах (1947). У 1948 годзе сям’я дабралася да Ваўкавыска. Тут нарадзіліся Алена (1949), Ніна (1951), Пётр (1952). Тут усе скончылі школу (СШ №3) -- Юрый (1954), Марыя (1956), Уладзімір (1959), Мечыслаў (1965), Алена (1966), Ніна (1968) і Пётр (1969).
    Адсюль усе пайшлі ў свет, паканчалі інстытуты, паабаранялі дысертацыі. Дзяўчаты павыходзілі замуж, хлопцы пажаніліся. Сям’я стала шматнацыянальнай -- руска-украінска-яўрэйска-беларускай, хаця мы гэтага не заўважалі, бо выхаваны былі на савецкіх каштоўнасцях. Жыць сталі -- хто ў Беларусі, хто ў Маскве, хто ў Расіі. Кожны пачаў пракладаць свой шлях.
    Аднак духоўна і эмацыянальна сям’я гуртавалася вакол Ваўкавыска, дзе жылі бацькі, якім мы пісалі пісьмы і тэлефанавалі. У Ваўкавыск мы прыязджалі летам, прывозілі сваіх дзяцей, сустракаліся тут паміж сабой і са сваімі школьнымі сябрамі. Адзначалі сямейныя святы, амбеньваліся думкамі і ўспамінамі. Дамінаваў аўтарытэт бацькі і яго сістэма каштоўнасцяў --адукацыя, работа, сям’я. Бацька нас без увагі не пакідаў. Асабліва дзяўчат курыраваў -- і словам, і справамі, і грашыма. І мы, хлопцы, да яго слоў і меркаванняў прыслухоўваліся.
    Ваўкавыскі перыяд быў асноўным у нашай сям’і. Аднак мы добра былі пад уплывам савецкай ідэалогіі. Канец Ваўкавыскага перыяду супаў з канцом Саветаў. Думаю, што нам пашчасціла ўступіць у новае жыццё яшчэ здольнымі яго прыняць і адчуць эмоцыю вольным быць у больш свабодным грамадстве. І дзякуй Богу.
    На жаль, бацька не дажыў да гэтага, так роднаснага яму, парадку быцця. Бо перабудова да нас дайшла, як я памятаю, у 1989 годзе.
    Берасцейскі перыяд. Пачынаецца гэты перыяд у жніўні-верасні 1987 года, калі з ініцыятывы Алены было вырашана ( Мечыслаў, Алена, Пётр ) перавезці ўжо хворага бацьку ў Брэст у аднапакаёўку, дзе жылі Алена, Раман, Аляксандр і Слава. Ну і маці туды да іх таксама. Бацька, хоць і з цяжкасцю, аднак пагадзіўся з нашымі прапановамі. На нашу долю выпала ўзяць на сябе адказнасць за сям’ю ў гэты час -- прыняць спадчыну, выправіць сям’ю на новае месца, прадаць маёнтак, наладзіцца ў Брэсце. Старэйшыя і Ніна пагадзіліся і дапамаглі. Таму і справіліся.
    Нас усё больш зацягвала ў свае сем’і. Аднак кантактаў мы не гублялі, бо дружылі. Дапамагалі адзін адному -- думкай, справай, выручкай. Тэлефанавалі адзін адному і маці ў Брэст. На святы, юбілеі, памінальныя дні-- мінімум раз у год, збіраліся у Брэсце ля маці. Галоўны жыццёвы клопат аб сям’і ў гэты перыяд лёг на Алену і Пятра. І яны справіліся, бо адказнасць ведалі, а астатнія стараліся памагаць. Ідэалогія сям’і ў гэты перыяд мяняецца ў кірунку матчыных ідэалаў -- галоўнае жыць, не ўпадаць у роспач, даглядаць дзяцей, радавацца таму, што ў цябе ёсць -- дай нам дзісь хлеба нашэго.
    Адыходзяць на вечны спакой Уладзімір (1998), маці (2003), Ніна (2008). Упакой, Госпадзі, душы ўсопшых рабоў тваіх. Цяжкасці і выпрабаванні, што выпадаюць на долю сям’і, служаць умацаванню сямейнай дружбы і ўзаемаразумення. І не толькі паміж намі, а і паміж намі і нашымі дзецьмі і пляменнікамі. І паміж імі самімі. Яны далучаюцца да нас і думкай, і справай у якасці роўных паплечнікаў. Мы пачынаем прымаць іх узрасленне. Сфарміраваўся новы ліберальны парадак сямейнага ўзаемадзеяння. Праўленне агульнасямейнымі справамі ідзе ад Пятра і ён спраўляецца, бо ўмее ладзіць з людзьмі, што мы і адзначылі на дружным святкаванні яго шасцідзесяцігоддзя ў Маскве ў ліпені 2012 года. Гэтай падзеяй, думаю, і завяршыўся трэці -- Берасцейскі перыяд у жыцці нашай сям’і.
    Планетарны перыяд. Дрэва нашай сям’і ўзрасло ў Беларусі і Расіі. Аднак малодшыя з дзяцей (дзеці Пятра) вучацца ўжо ў Лондане. Усё часцей мы збіраемся не толькі ў Брэсце, дзе магілы бацькоў і Ніны, а і ў Маскве. У Семёны пачалі наязджаць. Нашы дзеці ўжо пабывалі ў Еўропе, у Амерыцы, у Тайландзе і нам паказалі свет. Верх пачынае браць ідэалогія моладзі-імкненне жыць па новаму. Інтэрнэт, смартфон, аўта -- гэта асяроддзе іх быцця. Паняцці сям’і, работы, нацыі -- размытыя. Аднак наша кроўная еднасць усё больш успрымаецца імі як духоўная каштоўнасць, што надае сэнс іх чалавечаму развіццю. А нам ад іх галоўнае, каб жылі ў сваю сілу, па сваёй волі і здолелі ператварыць дадзены ім Божы дар у плён свайго жыцця і нас выправіць у апошні шлях.


 БЕЛАРУСКІ ПЛЁН


    А ў нас, дык як атрымалася? Юрый -- старэйшы брат. Пасля заканчэння школы (1954) паступіў у ваенную вучэльню ў Мінску. Потым скончыў ваенную акадэмію. Служыў у Савецкай Арміі. Ажаніўся на рускай дзяўчыне Ганне. У іх чацвёра дзяцей -- Вольга (1959), Таццяна (1960), Ірына (1967), Елена (1970). У Вольгі дзеці -- блязняты Кірыл і Ілля (1989). У Таццяны, якая заўчасна пайшла з жыцця -- упакой, Госпадзі, душу яе -- дзеці Юрый (1983) і Фёдар (1986). У Ірыны дзяцей няма. У Елены – дачка Ганна (1990) і сын Андрэй (2001). Дзеці Юрыя і Ганны абаснаваліся ў асноўным у Пецярбургу. Калі мы адзначалі сямідзесяцігоддзе Юры ў 2005 годзе ў Каўрове і калі Алена , Галіна Тарханава і Наталля былі на вяселлі Кірыла і Іллі ў Пецярбургу, дык было заўважана, што жыве Юрына сям’я дружна і з радасцю. Юрыю ўдалося рэалізаваць свой чалавечы патэнцыял і па службе, і па сям’і, і па духу.
    Марыя скончыла школу ў 1956 годзе. Потым -- тэхнікум, інстытут, аспірантуру. Першая ў сям’і абараніла дысертацыю (1970). Думаю, яна з нас самая здольная да навуковага мыслення. Вучоная, выкладала ў інстытуце, дацэнт. Была замужам за ўкраінцам Вазнюком Васіліем, што з Хмельніка прыехаў у Гусеў у тэхнікум вучыцца. У яе двое дзяцей – сын Ігар (1965) і дачка Алена (1973). Ігар жыве ў Маскве. У яго сын Дмітрый (1991). Алена жыве ў Мінску. У яе ёсць дачка Марына (1993).
    Уладзімір скончыў школу ў 1959 годзе. Потым Гомельскі чыгуначны інстытут (1965). Працаваў у Мінску на кіраўніцкіх пасадах. Дзеці – дачка Галіна (1964) і сын Андрэй (1969). Галіна жыве ў Мінску. У яе двое дзяцей-Таццяна (1984) і Вадзім (2005). Андрэй жыве ў Маскве. Хацелася б, каб і ў яго былі дзеці, бо ён нядаўна (2012) ажаніўся на добрай  дзяўчыне Елене.
    Уладзіміра я памятаю добра. Па жыццю ён быў лідарам, у зносінах -- душа кампаніі, у паводзінах -- прыстойны, душу меў высакародную. Блізкія яго любілі.У маці ён быў любімым сыночкам. На жаль, не паспеў цалкам рэалізаваць сваю натуру -- рана пайшоў з жыцця. Упакой, Госпадзі, яго душу.
    Мечыслаў скончыў школу ў 1965 годзе, Маскоўскую вучэльню імя Баумана (1971), абараніў дысертацыю, працаваў па навуцы. Ажаніўся на рускай дзяўчыне Галіне з Мурманска, што прыехала ў Маскву ў інстытут. У нас трое дзяцей -- Ганна(1969), Дзяніс (1973), Наталля (1981). У Ганны нашыя ўнукі -- Аляксандр (1990), Юля (2001). У Дзяніса – наш унук Матвей (2001). Усе жывём у Мінску.
    Алена скончыла школу ў 1966 годзе, эканамічны інстітут у Мінску, аспірантуру. Была накіравана на работу ў Брэст. Працавала ў выканкаме, потым выкладала ў інстытуце. У яе двое дзяцей -- Раман Сакун (1972) з украінскімі каранямі, і Вячэслаў Каверын (1986) -- беларус. Раман уладкаваўся ў Маскве. У яго трое дзяцей -- Ганна (1994), Альберт (2007) і Філіп (2010). Вячэслаў жыве ў Брэсце. Аднак любіць ад’ехаць у Тайланд, Маскву, Кіеў, каб паспытаць тамашняга жыцця, бо, відаць, засвоіў ад бабкі Ганны прымаўку -- сядзець у халупе, то жыце глупе. Думаю, Алена ў нас вельмі падобная да маці Ганны і па разуменню жыцця, і па характару, і па тым, як справу зрабіць. Ёсць у ёй жыццёвая сіла.
   
    Ніна скончыла школу ў  1968 годзе. Потым эканамічны інстітут у Мінску. Працавала на адказных пасадах у міністэрствах. Скончыла аспірантуру, абараніла дысертацыю. Выкладала ў інстытуце. Дацэнт. Была спрытнай, жыццярадаснай, дабразычлівай, спагадлівай натурай. Любіла моладзь, сябравала з ёй і дапамагала ім расці па жыццю. Хоць і пайшла з жыцця заўчасна, аднак паспела памяць у многіх аб сабе пакінуць светлую. Упакой, Госпадзі, душу рабы тваёй Ніны.
    Пётр скончыў школу ў 1969 годзе. Потым Маскоўскі інстытут кіравання, аспірантуру. Абараніў кандыдатскую, доктарскую -- да 40 год, дысертацыі. Прафесар, акадэмік, віце-прэзідэнт Расійскай Акадэміі Прыродазнаўчых навук, дырэктар навукова-даследчага інстытута, г. Масква. Жанаты на рускай Святлане. У іх чацвёра дзяцей -- Павел (1997), Паліна (1998), Платон (2005), Настасья (2005). Павел і Паліна вучацца ў каледжы ў Лондане, англійскую мову ўжо ведаюць добра. Платон і Настасья ходзяць у школу ў Маскве.
    Пятра памятаю ад нараджэння. Па знешнему выгляду, тэмпераменту і разуменню жыцця ён нагадвае мне бацьку. Ён самы паспяховы ў нашай сям’і. Каб поспех узрастаў, трэба ўмець звязваць рацыянальна-матэрыяльнае і духоўнае і гэта духоўнае трэба мець. Лічу галоўным духоўным драйверам паспяховасці Пятра яго сям’ю і яго стаўленне да выхавання дзяцей. А Святлане нізкі паклон за любоў нарадзіць столькі Буракоў. Дай Бог іх сям’і дабра.
    Жыццё павярнулася так, што большасць сям’і – бацькі, Марыя, Уладзімір, Мечыслаў, Ніна, Алена і большасць іх дзяцей, урасла ў беларускую нацыю. Другая частка сям’і -- Юрый, Пётр, іх дзеці і Ігар, Андрэй, Раман, сталася ўлучанай у рускую нацыю. Да таго ж дзеці Пятра -- Павел і Паліна, пачынаюць асвойвацца ў Лондане. Каранямі сваімі -- праз Ганну і Устыну -- ды іншых, хто ў Польшчы, наша сям’я злучана з польскай нацыяй. Аднак гэта не перашкаджае нам кантактаваць і любіць адзін аднаго. Ідзе працэс этнічнай глабалізацыі. Сёння наша роднасць стала для нас вышэй за нацыянальныя, дзяржаўныя, ідэялагічныя, культурныя і рэлігійныя адрозніванні. Для нас сям’я стала духоўнай каштоўнасцю, што дае нам жыццёвую сілу быць. Дапамагай нам Бог.
    Мечыслаў БУРАК      г. Мінск 14 студзеня 2014 года
                       
P.S. Мне радасна, што ёсць магчымасць напісаць аб нашай сям’і і што мне удалося яе выкарыстаць. Дзякуй Пятру.
     Я з удзячнасцю прыняў заўвагі зробленыя Аленай ад душы. Яе веданне жыцця і яе прафесарскі досвед пайшлі на карысць якасці пісання.
     Марыіны заўвагі паспрыялі наданню адэкватнасці выкладання рэчаіснасці ў складаных месцах.
     А Алене-пляменніцы, дзякуй за тое, што данесла да нас з успамінаў бабці Ганны.

 

 

fp61

 

СЕМЬЯ БУРАК ИЗ ГМИНЫ ГРОДЗИСК

СТЫКУЕТ ЗАПАДНУЮ И РОССИЙСКУЮ ЦИВИЛИЗАЦИИ

 

 

В ноябре 2011 года мы - Елена, я и Пётр, познакомились с войтом гмины Гродзиск панам Антонием Тыминьским. В декабре 2012 года отец Николай Овсенюк приезжал из Польши в Брест. Он привез мне привет от пана Тыминьского. Вместе с этим пан войт прислал мне просьбу написать несколько слов о нашей семье, потому, что он имеет интерес к истории своего края, его жителей и уроженцев. Я с благодарностью принял эту просьбу и начал писать в марте 2013 года, тем более, что не так давно перед этим - в августе 2012 года, я составил родословное древо нашей семьи Бурак: отец Иосиф, мать Анна, семеро детей - Юрий, Мария, Владимир, Мечислав, Елена, Нина и Петр (см. наш сайт: www.burak.by). Однако жизненные заботы приостановили это писание. Теперь же, после очередного посещения Польши в начале ноября 2013 года и визита к пану войту, я возобновляю это изложение с учетом прочитанного в презентованной мне господином Тыминьским, вместе с другими гостинцами, основательной, сделанной под его патронатом, книге о гмине Гродзиск - Tomasz Jaszczolt / Gmina Grodzisk: k . Siemiatycz / Dzieje ziemi i mieszkancоw / Grodzisk 2012


ПОДЛЯШСКИЙ СТЫК


     Корни нашей семьи проросли в деревне Семёны, откуда родом наша мать. Отец родом из деревни Макарки. Теперь это Польша - гмина Гродзиск Семятицкого повета Подляшского воеводства (Белосток). Историческое название этого края - Подляшье. Оно возникло в те времена (ХШ – X1V в.в.), когда этот край вместе с другими - Русью, Жемойтью, Полесьем, Волынью, Киевщиной и Подольем, группировался вокруг Литвы и входил в состав Великого княжества Литовского, Русского и Жемойтского (ВКЛ). Подляшье - то есть край " под Ляхами”, край " в сторону Ляхов “, край, который лежит у границ земель польских.
     Подляшское воеводство было в составе ВКЛ до 1569 года, когда во время образования Речи Посполитой - конфедерации Королевства Польского и ВКЛ, оно было включено в состав Королевства Польского. С этого времени Подляшье полонизируется и имеет общую с Польшей историческую судьбу - войны, разделы, колонизации, оккупации, "освобождения". Вдобавок эта судьба усложнялась расположением края на большой дороге с Запада на Восток, на цивилизационной границе между Западом и Востоком. Эти земли Подляшья, вместе с землями Западной Беларуси, находились в центре основных кровавых столкновений европейских народов в XVI -XX столетиях. Пережив все это потомки поляков, литвинов и русинов считают себя кто поляком, кто беларусом. Одни ходят в католический костел, другие - в автокефальную (независимую от Москвы) православную церковь. Однако живут они, как я заметил, в согласии. При этом между ними очень близкой может оказаться кровная идентичность (тождественность). Как, например, в нашей семье.
     Родители наши стали беларусами, ходили в церковь, что в Чарной Церкевной и тут же в 1933 году венчались. Здесь же, на православном кладбище, похоронены наши по материнской линии дед и бабка: Николай и Софья Васильчуки . А наша ближайшая кровная родня - Блашчуки и Тымасяки, стали поляками. Мать Антонины Блашчук и Станислава Тымасяка - наша тетя Устина ,  родная сестра нашей матери Анны , вышла замуж за поляка Антония Тымасяка , ходила в костел и считалась полькой . Она похоронена на католическом кладбище в Гродзиске . Однако могилы своих православных родителей досматривала и оставила ухоженными и к памяти потомков присоединенными . Поэтому у нас есть возможность посетить их, почтить память деда и бабки и помолиться за упокой их душ. Мы благодарны за это и тёте Устине и её дочери, а нашей кузине, Антонине.
     И теперь, когда едешь на авто по тем краям, то православных кладбищ и церквей, может и больше встретишь, чем католических. Однако, по тому, что я вижу там, уклон края в польскую сторону, считаю, пошел ему на пользу.

 

ПОЛЬСКИЙ ПОСЕВ


Наша семья Бурак возникла 26 ноября 1933 года, когда наша мать Анна из рода Васильчук вышла замуж за нашего отца Иосифа (Юзефа) Бурака. Об этом у нас есть Odpis skrоcony aktu mal?enstwa (№ 22/1933 , Гродзиск), который востребовал из Польши наш отец в 1972 году. Этот документ стал, вместе с родительскими воспоминаниями и семейными преданиями, основой поиска нашей семейной родословной и выявления истории и географии нашей семьи.
     Отец нашей матери - наш дед Николай Васильчук был православного вероисповедания, был человеком просвещенным - имел 10 классов образования, читал Библию, содержал магазин. Был хозяином - имел 12 гектаров земли, лошади, коровы, свиньи. Был культурным человеком, приличного поведения, смотрел вперед. Имел жизненную отвагу свое собственное мнение не скрывать. За это, еще до брака с нашей бабкой Софьей, попробовал Сибири. Любил и уважал людей и его любили и уважали, особенно молодежь. Собирал их вокруг себя, рассуждал о жизни. Когда высказывал им замечания, то строго, но спокойно и дети его слышали. Был он роста высокого, веселого нрава, на дворе мог чихнуть так, что слышно было вокруг. Ухаживал за собой - зубы чистил солью. Он хорошо запомнился матери - ведь это она нам о нем рассказала. Умер он 16.05.1931 года на 69 году жизни. Об этом мы узнали в 2011 году, когда с помощью батюшки Николая Овсенюка и войта пана Тыминьского отыскали в архивах гмины соответствующую запись в церковной книге.
     Отец деда Николая - Юзеф, был гончаром. Нам мать это говорила. Еще она помнила, что у них был гончарный круг, было за огородом множество глиняных черепков. Видела их и наша сестра Мария (1938 г.р.). Мать однако деда за работой не видела, а имя его называла – Юзеф.  Хотя от неё я слышал также, что соседи будто - бы обращались к нему Кастанчук. Возможно Константы было имя отца деда Юзефа. Это имя Константы Васильчук я нашел в упомянутой ранее книге Tomasz Jaszczoltа на с.323 , где оно упоминается под 1845 годом вместе с именами других хозяев - Шимона Блашчука, Матеуша Васильчука, Войцеха Оклоты, Томаша Мирончука, Эльяша Мирончука, чьи фамилии мы слышали в разговорах наших родителей.
     Наша бабка по материнской линии Софья - вторая жена Николая Васильчука, была из рода Канюка. Её родители - Канюка Исидор и Мария (Дыминюк), это наши прадед и прабабка по материнской женской линии. Софья занималась домашним хозяйством. Много работала и была мастер на все руки. Была мудрой, имела философский ум, хорошо говорила по-польски. Язык её, думаю, был богатым, так как наша мама, когда разговаривала, а разговаривала она с нами по-польски, то применяла много пословиц и поговорок, таких как, например:

• кто рано встае - тэму Пан Буг дае;
• кажды свенты ма свое выкрэнты;
• чыя коса перша - тэго лонка шэрша;
• чловек плануе, а Пан Буг керуе;
• дай нам дись хлеба нашэго;
• зналязл дяд торбэ не скакал - згубил не плакал;
• не смейсе дзядку с чужэго выпадку, бои твуй на носе;
• до поры - до часу збан водэ носі;
• коза з возу - коню льжэй;
• кто обецуе не ноцовать не еднэй ноцы, тэн бэнде ноцовать тшы;
• кому граё - нех се крэнци, а мне Юзик на паменьци;
• дай куже гжендэ - кшычы выжэй бэндэ;
• нима ниц тэго злэго, жэ бы не вышло на добрэ;
• хоця ж и сзаду, абы в тым стаду;
• седзець в халупе, то жите глупе;
• работа чловека не збогаци, а згорбаци;
• кшиво - просто, абы остро;
• попадл мендзы вроны , тшэба гракаць як и они;
• крутко - вэнзловато;
• цо глова, то и розум и т.д.

Бабка Софья имела решительный характер, ибо поведения она была независимого - могла из дома отлучиться на некоторое время по своему замыслу. Она и дочь свою Анну, когда ей было 12 лет, отправила и самостоятельно отвезла на подводе в Корытино  учиться на портниху, так как считала, что нечего ей прозябать на хозяйстве. А потом, в 1944 году отговаривала ее ехать в переселенцы в Россию, когда " большевики ", которые у них были на постое, подбивали к переселению нашего отца обещаниями райской жизни в Советах. А главное, она имела жизненную отвагу выйти замуж за Николая, который был старше ее почти на 20 лет. И пословицу - девушка есть глупа овца, когда пошла за вдовца, она знала. Однако жизнь доказала ее правоту. Детей у Николая и Софьи было четверо - Устиния (1910 г.р.), Анна (1911 г.р.), Мария (1921г.р.) и Евгениюш (1924г.р.). Мария и Евгений  умерли в молодые годы. Бабка Софья умерла 12.10.1953 года на 72 году жизни. Дед Николай и бабка Софья, вместе с ними и дочь их Мария, похоронены на кладбище села Чарна Церкевна. В последние годы мы, по возможности, посещаем их могилы и ежедневно молимся за упокой их душ.
     Бабка Софья была из многодетной семьи - 10 детей было у Исидора и Марии. Наша двоюродная тетя Люба, с которой мы чудом встретились в церкви в Чарной Царкевнай в наш приезд 06.11.2011 года - это дочь ее брата Павла Канюки. У бабки Софьи была также сестра Мария, сын которой Владэк Канюка - двоюродный брат нашей матери Анны (наш двоюродный дядя), неоднократно еще при  Советской власти приезжал к нам и в Волковыск, и в Минск, и в Москве Петра проведал.
     Устина была в браке за Тымасяком Антонием. Семья у них была католического вероисповедания. У них трое детей - Антонина (1942 г.р.) и два сына - Юзеф (1936 г.р.) и Станислав (1933г.р.). О Юзефе мне неизвестно. Семья Станислава живет сейчас на бывшем дворе Васильчуков. У Станислава две дочери - Люцина и Эльжбета. Станислав похоронен вместе с женой на католическом кладбище в Гродзиске,  рядом с могилой родителей - Антония и Устыны.
     К Антонине Блашчук у нас давнее благодарное отношение. Антонина поддержала свою мать Устинию в ее инициативе по восстановлению родственных отношений с нами в более новые времена. Они первые приехали к нам в Волковыск где-то в 1975 году, и потом неоднократно посещали нас вместе и по отдельности, как при Советах, так и позже. Наша мать тоже в 1978 году посетила, вместе с Еленой и внуком Романом, родные места и семью Блашчукав.
     У Антонины и Станислава Блашчуков трое детей - Яцек (1973 г.р.), Здислава (1967 г.р.) и Барбара (1963 г.р.). У Яцека с Анной трое детей - Дамян, Доменика и Агата. У Здиславы - сын Милош, живут в Белостоке. У Барбары четверо детей - Радек, Камель, Лукаш и Устина. Барбара живет в Алендах, а сыновья со своими семьями в последнее время устроились в Бельгии, а Устина в Белостоке.
     Яцек ведет хозяйство - более 33 гектаров земли, молочная ферма (20 коров). Ухаживает еще и за хозяйством родителей жены Анны. Вдобавок - и у Яцека, и у Анны есть еще работа и вне дома. Однако справляются, живут дружно и на жизнь не жалуются, так как ладят её по своей воле и на свой ум. И к нам относятся доброжелательно. Принимают нас всегда гостеприимно и с радостью. Поэтому, хотя все мы разные, но чувствуем себя в их семье комфортно,  каждому есть свое внимание и мы также имеем интерес к их жизни. У нас есть о чем поговорить, у нас есть взаимопонимание, и никто никуда не спешит.
     Что касается отцовской линии, то родная мать нашего отца Иосифа Бурака - Надежда Чаломей (1890 г.р.) родом с Нароек. Ее отец - Леон Чаломей. Она молодой девушкой была работницей в семье  Якуба Илюлькевича - настоятеля церкви Космы и Демьяна, что в Наройках. Сын его, имя которого нам неизвестно, был на каникулах - приехал из кадетов. Он и стал, по семейным преданиям, отцом нашего отца Иосифа. Вскоре он уехал и Надежда подалась за ним. Сына своего она отдала в семью своей сестры Софьи, что была в браке за Петром Бураком в Макарках. Бабка Надежда посещала нашу семью в Саратове (1944- 46г.г.). Гостила недолго. Потом в семидесятые годы ее в Иркутске посетил наш брат Юрий. Имя нашего деда она так нам и не сказала. Когда она умерла и где она похоронена мы не знаем.
     Семья Софьи и Петра Бурака приняла Иосифа как родного. Дети - Иосиф (1906г.р.), Наталья (1903г.р.) и Мария (1901г.р.), пронесли родственную любовь друг к другу через всю жизнь. И нам это известно. В 1914 - 1922г.г. семья была в эвакуации в России в Казани. Там дети учились в русской гимназии. Из эвакуации вернулись обратно в Макарки. Отец Петр вел хозяйство, плотничал. Иосиф ему помогал, пока не пошел служить в армию в 1925 году. Названная мать Иосифа Софья умерла 28.05.1943г. на 73 году жизни. Похоронена она, как и Петр Бурак, по нашим сведениям, на православном кладбище в Гродзиске. Их могилы мы пока не нашли. Владэк Хомяк, сын Марии, которому в этот наш приезд (02.11.2013г.) было 86 лет, не смог нам помочь. Его мать, а наша двоюродная тетя Мария, похоронена в Семятичах.
     Вторая наша двоюродная тетка Наталья была в браке за Вальчуком Иваном, что также с Макарок. Есть фото, на котором наш отец Иосиф , Наталья , Ян и подруга Иосифа сфотографированы в начале 30-х годов прошлого века. Интересно увидеть как знатно выглядели наши родители в те годы. Какую хорошую фотку были способны и имели возможность сделать. С семьей Вальчук наша семья поддерживала родственные контакты - помогли им с Донбасских шахт выбраться после войны, поддерживали их в Волковысский период, когда они жили в Мстибове, и потом контактов не теряли.
     В семье Вальчуков было трое детей - старший Иван (1932-1997г.г.), Мария (1934-2011г.г.) и Владимир (1943г.р.). Сейчас семья Владимира живет в Гродно, Марии - в Волковыске, Ивана - в Новогрудском районе, деревня Щорсы.

 

ОТЕЦ ИОСИФ


     Наш отец Иосиф Петрович Бурак воспитывался в семье своей тетки Софьи, которая была сестрой его матери Надежды. Семья жила в Макарках. В 1914-1922 годах семья была в эвакуации в Казани. Здесь Иосиф окончил 8 классов гимназии. Учился на русском языке. Был активистом, комсомольцем. Был готов пойти в комиссарскую школу, однако семья уже изготовила документы для возвращения в Польшу и сестра Наталья настояла, чтобы он ехал с семьей, чем, думаю, и спасла его. В 1925 - 29г.г. Иосиф служил в польской армии. От тех времен у нас сохранилось фото молодого солдата, которое с течением времени становится все более интересным. В 1930 - 33г.г. Иосиф учился в строительном техникуме в Ярославле. Учился на польском языке. За учебу нужно было платить. Платили родители, помогала будущая жена Анна. Обращался даже за помощью к графу Потоцкому, который в эти годы жил в имении в Семенах. И тот помог.
     В 1933 году Иосиф женился на Анне Васильчук. Сначала жили в Семёнах,  в построенном  Иосифом после пожара доме, во дворе Васильчуков, а потом - в Бельске. При первых Советах в 1939- 41г.г. отец работал в строительстве  и коммунальном хозяйстве. Во время войны в 1941- 44г.г. семья жила в Семёнах. Попробовали немецкого порядка, советских партизан, польских националистов, местных с оружием, еврейских добытчиков.
     В 1944 году записались в переселенцы в Брест, так как ходили слухи, что где-то здесь будет граница. Это был осознанный выбор отца. Он был пророссийских  взглядов, православной веры, советская демагогия еще затуманивала ему ум. Однако привезли их не в Брест, а куда-то в Саратовскую область. Родители быстро разобрались с тамошним образом жизни, который им был не по вкусу. И в 1946 году семья отправилась обратно в Западную Беларусь. Отцу казалось, что здесь им будет легче устроиться жить. В 1948 году через Шиловичи и Вишневичи добрались до Волковыска. Здесь семья прожила до 1987 года, до дня, когда решено было перевезти семью в Брест, чтобы там похоронить отца, который уже был тяжело болен. И уже настало время ухаживать за матерью.
     Отца помню строгим, справедливым, аккуратным. Выписывал и читал газеты, говорил и писал грамотно по-русски и по-польски. Мог сказать с юмором. Учил нас как правильно письмо в конверт положить. Мы, дети, его любили и хотели быть похожими на него. Жил он честно и нас учил не искать выгоды за чужой счет. Работал по строительству, по коммунальному хозяйству и сам мог строить. Был известным в Волковыске специалистом - его строительные сметы принимал банк, его приглашали на строительные экспертизы, и работников он мог заставить сделать как положено. Я это видел не один раз. Начальство и сослуживцы относились к нему с уважением. Мы это чувствовали, когда приходилось бывать у него на службе.
     Отец имел отвагу жить на свой ум в те сложные времена, когда инакомыслие считалось преступлением. Хотя и был служащим, однако ходил регулярно в церковь, слушал радио "Голос Америки" (кстати по-польски), критически относился к существующему порядку и не одобрял его. Держал корову, когда Хрущёв в 1961 году запретил держать коров жителям в городе.
     Знал историю, знал содержание Евангелия, интересовался политикой, был человеком цивилизационно образованным  на то время. От него я впервые, еще в школьные годы, услышал о историчности личности Христа, о Катыньском преступлении, о государственно - политическом бандитизме большевиков, о  начале войны и партизанах, что только сейчас начинает доходить до нас, о тщетности советской системы. Однако нас этим не донимал.
     Отец много внимания уделял, как я сейчас понимаю, семье и нашему воспитанию. Ходил на родительские собрания, проверял наши дневники, интересовался, что изучаем в  школе. Приветствовал нашу активность, с уважением относился к нашим друзьям и учителям. В школе мы учились хорошо и отца это радовало, хотя ему и приходилось держать нас в строгости. В церковь мы ходили в младших классах, а потом нам не докучали. Дома у нас праздновали и Рождество, и Пасху, и елку каждый год ставили, которую приносил с работы отец, а потом я из лесу. И гирлянда из лампочек, одна на всю округу, была у нас с заботы отца.
     Отец вел домашнее хозяйство - корова, свинья, куры, огород, картошка в поле, дрова, сено, капусты купить. Нас приобщали к хозяйству и мы, благодаря этому знаем, как свекла растёт, как печку натопить, если дров нет, как корову пасти, когда пастбища нет, и как зимой ее держать, если сена нет, и знаем, как белье мыть, когда воды в доме нет. Знаем - как руки и шею мыть правильно.
     На работу отец ходил в чистой, наглаженной матерью рубашке. Галстук - обязательно. Шляпа, сапоги начищенные. Я выглядываю, когда будет идти автобус, чтобы предупредить отца. Мама провожает на работу - на столе чай на чистой салфетке, на прощание - поцелуй. Уважительное отношение матери к отцу и отца к матери было в основе нашего семейного уклада. Я думаю, все это шло от польской культуры, от тех 1930- 40г.г., когда родители наши вырабатывали свои ценностные ориентиры в жизни. У родителей были, конечно, споры. Однако никогда не было ругани, оскорблений, упреков. Отец держал себя всегда достойно, и был для нас до конца жизни авторитетом.
     Я никогда не видел отца выпившим, хотя что выпить у нас в доме водилось. Я никогда не слышал от него стыдного слова, хотя бы он и был в возмущении. Темперамента он был, думаю, сангвинистичного. Детей в семье не оскорбляли, не унижали, к их просьбам относились со вниманием. Отец требовал держаться домашнего порядка, знать режим дня и следовать ему. Отец учил нас относиться друг к другу вежливо и с любовью, учил уступать друг другу. Учил нас, как надо извиняться. И сам нас любил и хотел, чтобы мы выросли порядочными людьми, жили честно, своим умом и по своей воле. Поэтому поддерживал наше стремление учиться, иметь свое мнение и жить самостоятельно. И помогал нам в этом. Во время учебы в институтах нам родители присылали и деньги, и посылки. Помню, в 70- м году, когда мы с братом  Петром учились в Москве в Баумановском училище, а сёстры Елена с Ниной в Минске, отец присылал нам с Петром по 50 рублей каждому. Это в дополнение к нашей стипендии, которая тоже была рублей 50. Средняя зарплата в месяц тогда была примерно 100 рублей.
     Мы все семеро детей закончили высшие учебные заведения, разъехались из дома, завели свои семьи, устроились на государственные работы. Отец успел порадоваться плодам своих жизненных усилий, результатам своего понимания ценностей жизни и к нам благодарно обращался, когда собирались мы и на 70 лет отца в 1976 году , и на 50 лет брака в 1983 году. Наш отец прожил жизнь достойно, работал на будущее. Поэтому есть кому сегодня ежедневно с признательностью молиться за упокой его души.

 

МАТЬ АННА


Внучке Юлии посвящаю
     Бог создал человека способным к жизни и подарил ему свободным быть. Однако человеку не дано знать наперёд о себе и о смысле своей жизни. И лишь плод его жизнесозидающих усилий может показать о правильности его ежедневного жизненного выбора и о мере и сущности его жизненной силы.
     Наша мать прожила сто лет и память о себе оставила жизневдохновляющую, потому что она имела большую жизненную силу. Во-первых, мать была одухотворенной натурой. Она могла любить. Через любовь она чутко улавливала изменения действительности и соответственно им уточняла свое мировидение и актуализировала свои приоритеты. И любовь ее была конкретной. Сначала она любила нашего отца - искренне, от души, потому что он был ее жизнью. Потом она любила нас - детей. И любила нас не потому, что мы такие способные, изящные, умные, а потому, что мы - ее жизнь. Она любила внуков, четверо из которых она вырастила как своих детей, так как они были продолжением ее жизни. Она любила людей, которые были в ее жизни, а потом она любила просто ход бытия, так как это было ее жизнью. А как нужно было любить жизнь, чтобы прожить 20 лет, хотя бы и в семье дочери, в терпении к поведению и замечаниям молодежи, не утруждать других, а стать другом и для внука Славы, и для зятя Александра, и радоваться жизни?
     Во-вторых, мать могла мыслить. Мыслить - то есть вырабатывать собственное понимание жизни. И мышление ее было рефлексивно. Это значит, что ее собственное понимание жизни и ее движение по жизни были взаимозависимыми. Поэтому и могла выделять главное на это время и в этой ситуации.
     В-третьих, мать имела отважный характер. Она имела смелость брать свое и защищать свое. Она смогла отца нашего увлечь и удержать в семье и спасти его.Ведь и отец был натурой непростой и времена были не то, чтобы сложные, а безжалостны. Она же отца у немца отобрала в первые дни войны, когда тот пошел искать правду, когда очередной солдат взял уже третье ведро и не возвращает. И с партизанами разного цвета находила она взаимопонимание. И за отцом она поехала в Россию, хотя ее и отговаривали от этого и не без оснований. И сама она нашла и заняла дом в Волковыске, когда семья оказалась на улице, и в котором мы прожили потом весь волковысский период - 40 лет. И каждый день решала задачу, чем сегодня детей покормить, если в доме - ни лучка, ни во что вкроить. Она имела отвагу нести свой крест женщины-матери.
     Мать не боялась собственное понимание ситуации провести в жизнь. Мать знала, что и как сказать директору школы, к которому она пришла. Знала как принять и чем угостить батюшку, что пришел освятить дом. Знала, чем подать нищему, что зашел в дом погреться, и как справиться с подвыпившим кем-то и выдворить его из дома, и как поблагодарить почтальонше, что принесла перевод. И с нашими школьными друзьями она была в дружбе, и с профессурой она справлялась, когда в старшие наши годы наведывались к нам наши коллеги. Управлялась, видя в каждом прежде всего человека и имела смелость уважать человека и не стеснялась быть благодарной.
Для себя, лично, в качестве жизненного урока от матери, я вывел три императива мудрой жизни:
     Во-первых, стремление жить долго является моральным и более того, это наш гуманистический долг перед Богом, перед родителями, перед детьми, перед самими собой.
     Во-вторых, стремление к покорности, к обузданию своей гордыни является похвальным - это твоя работа тебе же на пользу и на радость тем, кто тебя любит.
     В-третьих, умение жить в свою силу, ценить то, что у тебя есть и не хотеть того, чего тебе не может быть дано - это тебе необходимо, чтобы жить в гармонии души и ума, чтобы иметь спокойную совесть, что есть основа твоего счастья.
А материнское понимание жизни было прогрессивным, так как плоды её жизненных усилий - наша большая семья, соответствует современному цивилизационному тренду - сближению людей различного цивилизационного толка. Я, думаю, мать это бы радовало. У неё все люди были равными, а дети - любимыми. Спасибо за подаренную нам жизнь.
     И не зря в Волковыске в школьном музее женщины-матери есть стенд, посвященный нашей матери. Те, кто причастны к созданию экспозиции - педагоги Ботько Александр Владимирович, Недвецкая Нина Антоновна, Федоренкова Тамара Васильевна, депутат Новасяд Тамара Ивановна, работник исполкома Варяница Светлана Владимировна, не безразличные свидетели в жизни, а творцы действительности, способные преобразовывать собственное понимание жизни в дело. А родственность душ, созвучность ценностных приоритетов и подобие жизненных ориентиров определили привлечение их внимания к личности нашей матери. Через ее пример они хотят передать свое миропонимание молодежи. Помогай им Бог!
     P.S. Что касается посвящения внучке Юлии, то дело было так. Как раз 25 декабря 2013 года у нас были Юля и Матвей, чтобы похвалиться деду про свою учебу - четверть же закончилась. Юля зашла ко мне поинтересоваться, что я здесь делаю. А я, как раз, закончил писать этот раздел о матери Анне. Говорю - слушай, что я тут написал о твоей прабабушке Анне. Кто пишет, тот знает, как найти любителя на твоё писание. Она была уже не первая, к кому я обращался. Первая - кто откликнулся. Она внимательно меня слушала. И не спрашивала сколько листов еще? А текст - не простой. Я взглянул на нее - как реагирует? И был удивлен ее сосредоточенностью. Облик, выражение лица, фигура напомнили мне точь-в-точь нашу маму, когда однажды я попросил ее послушать, как я выучил стихотворение по-немецки: " Кляйнэ Вайсэ фридэнс таубэ ... " - те же отзывчивость, возвышенность, одухотворенность востребованностью. Я и раньше замечал в Юлиных движениях, интонациях, мимике “дрыг" нашей матери. Однако наиболее поразила она меня в конце. Я ее не о чем не спрашивал, а она говорит: - Знаешь дед, я думала, что у нас в Беларуси есть два волата - Янка Купала и Якуб Колас. А оказывается их три. Надо тебе только псевдоним придумать. Вот так и наша мать может быть и не смогла бы.
     Конечно, мне сразу же вспомнилась материнская поговорка - О! Глувка - как макувка! И я поцеловал ее.

 

ПРОЙДЕННЫЙ ПУТЬ


     Жизненный путь нашей семьи я разделил бы на четыре периода. Первый - польско-российский. Это годы 1933-1946 . Второй период - Волковысский , 1946- 1987г.г. Третий период - Брестский , 1987 - 2012г.г. Четвертый период - планетарный, настоящее время от 2013 года. В польско-российский период семья жила в Семенах, Бельске, снова в Семенах, где-то около Саратова. Пережили польские времена, первые Советы, немцев, польско -- католический национализм, российское переселение. Тогда родились Юрий (1935г.), Мария (1938г.), Владимир (1942г.).
     Волковысский период. Семья возвращается с переселения из Саратова в западную Беларусь.  Это, думаю, был осознанный выбор отца. Ехать в Польшу он не хотел. Осенью 1946 года приехали в д. Шиловичи к родственникам по материнской линии, что от первого брака деда Николая. Я замечал, что мать всегда доброжелательно относилась к Зосе с Шилович, своей племяннице, что была дочерью ее сводной сестры Софьи. И я не раз бывал в Шиловичах, то на каникулах, то по вишни ездили с младшими нашими. Тогда я не придавал значения тому, что это моя родина, что я родился здесь в Шиловичах (1947г.). В 1948 году семья добралась до Волковыска. Здесь родились Елена (1949г.), Нина (1951г.), Петр (1952г.). Здесь все закончили школу (СШ № 3) - Юрий (1954г.), Мария (1956г.), Владимир (1959г.), Мечислав (1965г.), Елена (1966г.), Нина (1968г.) и Петр (1969г.).
     Отсюда все ушли в свет, закончили институты, защитили диссертации. Девушки вышли замуж, ребята поженились. Семья стала многонациональной – русско - украинско - еврейско - беларуской, хотя мы этого не замечали, так как воспитаны были на советских ценностях. Жить стали - кто в Беларуси, кто в Москве, кто в России. Каждый начал прокладывать свой путь.
     Однако духовно и эмоционально семья группировалась вокруг Волковыска, где жили родители, которым мы писали письма и звонили. В Волковыск мы приезжали летом, привозили своих детей, встречались здесь между собой и со своими школьными друзьями. Отмечали семейные праздники, обменивались мыслями и воспоминаниями. Доминировал авторитет отца и его система ценностей - образование, работа, семья. Отец нас без внимания не оставлял. Особенно девушек курировал - и словом, и делами, и деньгами. И мы, ребята, к его словам и мнениям прислушивались.
     Волковысский период был основным в нашей семье. Однако мы, в большей мере, были под влиянием советской идеологии. Конец Волковысского периода совпал с концом Советов. Думаю, что нам посчастливилось вступить в новую жизнь еще способными её принять и почувствовать эмоцию вольным быть в более свободном обществе. И слава Богу.
     К сожалению, отец не дожил до этого так родственного ему порядка бытия. Ведь перестройка до нас дошла, как я помню, в 1989 году.
     Брестский период. Начинается этот период в августе- сентябре 1987 года, когда по инициативе Елены было решено (Мечислав, Елена, Петр) перевезти уже больного отца в Брест в однокомнатную квартиру, где жили Елена, Роман, Александр и Слава. Ну и мать туда к ним тоже. Отец, хоть и с трудом, однако, согласился с нашими предложениями. На нашу долю выпало взять на себя ответственность за семью в это время - принять наследство, переправить семью на новое место, продать имение, устроиться в Бресте. Старшие и Нина согласились и помогали. Поэтому и справились.
     Нас все больше затягивало в свои семьи. Однако, контактов мы не теряли, так как дружили. Помогали друг другу - мыслью, делом, выручкой. Звонили друг другу и матери в Брест. На праздники, юбилеи, поминальные дни - минимум раз в год, собирались в Бресте у матери. Главные жизненные заботы о семье в этот период легли на Елену и Петра. И они справились, так как ответственность знали, а остальные старались помогать. Идеология семьи в этот период меняется в направлении материных идеалов - главное жить, не впадать в отчаяние, ухаживать за детьми, радоваться тому, что у тебя есть - дай нам дись хлеба нашэго.
     Отходят на вечный покой Владимир (1998г.), мама (2003г.), Нина (2008г.). Упокой, Господи, души усопших рабов твоих. Трудности и испытания, что выпадают на долю семьи, служат укреплению семейной дружбы и взаимопонимания. И не только между нами, а и между нами и нашими детьми и племянниками. И между ними самими. Они присоединяются к нам и мыслью, и делом в качестве равных соратников. Мы начинаем принимать их взросление. Сформировался новый либеральный порядок семейного взаимодействия. Правление общесемейная делами идет от Петра и он справляется, так как умеет ладить с людьми, что мы и отметили на дружным праздновании его шестидесятилетия в Москве в июле 2012 года. Этим событием, думаю, и завершился третий - Брестский период в жизни нашей семьи.
     Планетарный период. Древо нашей семьи возросло в Беларуси и России. Однако младшие из детей (дети Петра) учатся уже в Лондоне. Все чаще мы собираемся не только в Бресте, где могилы родителей и Нины, а и в Москве. В Семены начали наезжать. Наши дети уже побывали в Европе, в Америке, в Таиланде и нам показали мир. Верх начинает брать идеология молодежи - стремление жить по - новому. Интернет, смартфон, авто - это среда их бытия. Понятия семьи, работы, нации - размытые. Однако наша кровная общность все больше воспринимается ими как духовная ценность, что придает смысл их человеческому развитию. А нам от них главное, чтобы жили в свою силу, по своей воле и сумели превратить данный им Божий дар в пользу своей жизни и нас отправить в последний путь.

 

БЕЛАРУСКИЙ УРОЖАЙ


     А у нас, то, как получилось? Юрий - старший брат. После окончания школы (1954г.) поступил в военное училище в Минске. Потом окончил военную академию. Служил в Советской Армии. Женился на русской девушке Анне. У них четверо детей - Ольга (1959г.р.), Татьяна (1960г.р.), Ирина (1967г.р.), Елена (1970г.р.). У Ольги дети - близнецы Кирилл и Илья (1989г.р.). У Татьяны, которая преждевременно ушла из жизни - Упокой, Господи, душу ее,- дети Юрий (1983г.р.) и Федор (1986г.р.). У Ирины детей нет. У Елены - дочь Анна (1990г.р.) и сын Андрей (2001г.р.). Дети Юрия и Анны обосновались, в основном, в Петербурге. Когда мы отмечали семидесятилетие Юрия в 2005 году в Коврове и когда Елена, Галина Тарханова и Наталья были на свадьбах Кирилла и Илии в Петербурге, то было замечено, что живет Юрина семья дружно и с радостью. Юрию удалось реализовать свой человеческий потенциал и по службе, и по семье, и по духу.
     Мария окончила школу в 1956 году. Потом - техникум, институт, аспирантуру. Первая в семье защитили диссертацию (1970г.). Думаю, она из нас самая способная к научному мышлению. Учёная, преподавала в институте, доцент. Была замужем за украинцем Вознюком Василием, что из Хмельника приехал в Гусев в техникум учиться. У нее двое детей - сын Игорь (1965г.р.) и дочь Елена (1973г.р.). Игорь живет в Москве. У него сын Дмитрий (1991г.р.). Алена живет в Минске. У нее есть дочь Марина (1993г.р.).
     Владимир окончил школу в 1959 году. Потом Гомельский железнодорожный институт (1965г.). Работал в Минске на управленческих должностях. Дети - дочь Галина (1964г.р.) и сын Андрей (1969г.р.). Галина живет в Минске. У нее двое детей - Татьяна (1984г.р.) и Вадим (2005 г.р.). Андрей живет в Москве. Хотелось бы, чтобы и у него были дети, ведь он недавно (2012г.) женился на хорошей девушке Елене. Владимира я помню хорошо. По жизни он был лидером, в общении - душа компании, в поведении - порядочный, душу имел благородную. Близкие его любили. У матери он был любимым сыночком. К сожалению, не успел полностью реализовать свою натуру - рано ушел из жизни. Упокой, Господи, его душу.
     Мечислав окончил школу в 1965 году, Московское высшее техническое училище имени Баумана (1971г.), защитил диссертацию, работал по науке. Женился на русской девушке Галине из Мурманска, что приехала в Москву в институт. У нас трое детей - Анна (1969г.р.), Денис (1973г.р.), Наталья (1981г.р.). У Анны наши внуки - Александр (1990г.р.), Юля (2001г.р.). У Дениса - наш внук Матвей (2001г.р.). Все живем в Минске.
     Елена окончила школу в 1966 году, экономический институт в Минске, аспирантуру. Была направлена на работу в Брест. Работала в исполкоме, потом преподавала в институте. У нее двое детей - Роман Сакун (1972г.р.) с украинскими корнями, и Вячеслав Каверин (1986г.р.) - беларус. Роман устроился в Москве. У него трое детей - Анна (1994г.р.), Альберт (2007г.р.) и Филипп (2010г.р.). Вячеслав живет в Бресте. Однако любит отъехать в Таиланд, Москву, Киев, чтобы отведать тамошней жизни, т.к. усвоил от бабушки Анны поговорку – «сидеть в холупе – то жить глупе». Думаю, Елена у нас очень похожа на мать Анну и по пониманию жизни, и по характеру, и по тому, как дело сделать. Есть в ней жизненная сила.
     Нина окончила школу в 1968 году. Потом экономический институт в Минске. Работала на ответственных должностях в министерствах. Окончила аспирантуру, защитила диссертацию. Преподавала в институте. Доцент. Была ловкой, радостной, доброжелательной, сострадательной натурой. Любила молодежь, дружила с ней и помогала им расти по жизни. Хоть и ушла из жизни преждевременно, однако успела память у многих о себе оставить светлую. Упокой, Господи, душу рабы твоей Нины.
     Петр окончил школу в 1969 году. Потом Московский институт управления, аспирантуру. Защитил кандидатскую, докторскую - до 40 лет, диссертации. Профессор, академик, вице - президент Российской Академии Естественных наук, директор научно - исследовательского института, г. Москва. Женат на русской Светлане. У них четверо детей - Павел (1997г.р.), Полина (1998г.р.), Платон (2005г.р.), Настасья (2005 г.р.). Павел и Полина учатся в колледже в Лондоне, английский язык уже знают хорошо. Платон и Настасья ходят в школу в Москве.
     Петра помню от рождения. По внешнему виду, темпераменту и пониманию жизни он напоминает мне отца. Он самый успешный в нашей семье. Чтобы успех возрастал, нужно уметь связывать рационально - материальное и духовное и это духовное нужно иметь.  Считаю главным духовным драйвером успешности Петра - его семью и его отношение к воспитанию детей. А Светлане низкий поклон за любовь родить столько Бураков. Дай Бог их семье добра.
     Жизнь повернулась так, что большинство семьи – родители, Мария, Владимир, Мечислав, Нина, Алёна и большинство их детей – вросло в беларускую нацию. Вторая часть семьи – Юрий, Пётр, их дети и Игорь, Андрей, Роман – оказалась включённой в русскую нацию. К тому же дети Петра – Павел и Полина, начинают осваиваться в Лондоне. Корнями своими – через Анну и Устину, и других, кто в Польше – наша семья сцеплена с польской нацией. Однако это не мешает нам общаться и любить друг друга. Идёт процесс этнической глобализации. Сегодня наше родство стало для нас выше национальных, государственных, идеологических, культурных и религиозных отличий. Для нас семья стала духовной ценностью, которая даёт нам жизненную силу быть. Помогай нам Бог.
Мечислав Бурак г. Минск 14 января 1914 года

 

P.S. Мне радостно, что есть возможность написать о нашей семье и мне удалось её использовать. Спасибо Петру.
     Я с благодарностью принял замечания сделанные Еленой от  души. Её знание жизни и её преподавательский опыт пошли на пользу качеству письма.
     Мариины замечания поспособствовали преданию адекватности изложения реальности, в сложных местах.
     А Алёне – племяннице спасибо за то, что донесла до нас воспоминания бабушки Анны.

Инициативный перевод на русский – Алёна Каверина
г. Брест 14 апреля 2014 года.
        

 

 

 

radavod-1 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Роман Сакун
22.03.2014
18:44
Поздравляю всех членов семьи с открытием сайта. Пожалуй это самый впечатляющий, ценный и трогательный сетевой проект для всех нас. Умиротворяющее дыхание вечности ощущаешь с экрана. Кто не помнит прошлого - у того нет будущего: сайт помогает вспомнить прошлое, является источником сил, гармонии, радости, связывает посетителя с близкими, стирает расстояния и время. Помни откуда ты вышел...как бы далеко ты не зашёл. Члены семьи появляются и уходят, чтобы навсегда оставить свой след в истории, изменить этот мир к лучшему; мы не знаем начала не знаем конца, но знаем - каждый из нас часть истории, чьё место не занять и не заменить уже никому. Любовь к родине начинается с семьи и истинные семейные ценности, которыми пропитаны страницы сайта помогут нам найти свой путь и привить их детям. Сейчас не надо ехать два месяца в товарном вагоне с гусями в другой город, и при желании, нажав несколько клавиш, к вечеру ты можешь быть на другом континенте ("свят постэмповы"); картошка растёт не в огороде,а в супермаркетах (так же при желании приезжает домой, после нажатия нескольких клавиш), памперсы достаются из пакетов и стирки на речке не требуют, но... многодетной считается семья с 3 детьми, и даже это - большая редкость. 3 не 9, но даже ,если ребёнок один, вероятность, что его основным времяпрепровождением на долгие годы станет , убивание "монстров", комментирование и оценивание фотографий, ежедневная многочасовая переписка ни о чём, очень не мала. Так что семь выросших личностей - это материнский и отцовский подвиг, быть причастным к которому лишь "по праву рождения" приятно, а взять за пример всегда уместно. Спасибо моей прекрасной маме, Елене Кавериной, объединившей усилия по созданию этого замечательного сайта: "сильнее кошки зверя нет" (И. Крылов, говорила Анна Бурак). Членам семьи, пользуясь случаем, позволю себе напомнить про свой сайт http://sakun.ru
Aлёна.
13.12.2011
20:53
Интересная страница. Или стоит её изменить?
Оставить отзыв
Ваше имя:
Ваш отзыв: